HOME
Energielabels
Vraag en antwoord
Algemeen
1. Waarom is ventileren belangrijk?
2. Hoe zorg ik voor een goede ventilatie?
3.
Moeten de ventilatieroosters altijd open staan?
4. Ik heb geen ventilatieroosters;
is dat een probleem?
5. Moet de afzuigkap altijd aanstaan als ik kook?
6. Energiebesparing
en ventileren, gaat dat wel samen?
7. Wat bepaalt de luchtkwaliteit in huis?
8. Ik
woon in een buurt met veel luchtvervuiling, is het dan wel slim om te ventileren?
9. Mijn huis is goed geïsoleerd. Moet ik extra ventileren?
10. Waarom zijn 's ochtends
de ramen van mijn woning aan de buitenkant beslagen?
Vocht
11. Hoe ontstaat vocht in een woning?
12. Hoe weet ik of mijn huis vochtig is?
13.
Is vocht schadelijk?
Huisstofmijt
14. Wat is huisstofmijt?
15. Hoe schadelijk is huisstofmijt?
16. Wat kan ik doen
tegen huisstofmijt?
Chemische stoffen en tabak
17. Hoe zit het met chemische stoffen?
18. Hoe vervuilend is tabaksrook?
Ventilatiesystemen
19. Welke ventilatiesystemen bestaan er?
20. Is de afstelling van het ventilatiesysteem
belangrijk?
21. Hoe moet ik een ventilatiesysteem gebruiken?
22. Heeft een ventilatiesysteem
onderhoud nodig?
23. Ik heb in mijn woning alleen natuurlijke ventilatie. Moet ik
ook iets doen aan onderhoud?
24. Hoe kan ik de lucht verversen als mijn ventilatiesysteem
uitvalt?
25. Is gebalanceerde ventilatie noodzakelijk voor nieuwe woningen, nu sinds
1 januari 2006 de energieprestatiecoëfficiënt is aangescherpt tot 0,8?
26. Brengen
ventilatiesystemen bijzondere risico's voor de gezondheid met zich mee?
27. Wat moet
ik doen bij lichamelijke klachten waarvan ik vermoed dat ze met het ventilatiesysteem
te maken hebben?
28. Is een automatisch ventilatiesysteem niet gevaarlijk bij een
calamiteit zoals een grote brand?
Algemeen
1. Waarom is ventileren belangrijk?
Elke dag produceren bewoners, huisdieren en planten
ongeveer 10 liter vocht in een huis. Ook raakt de lucht vervuild door kookluchtjes,
rook en stoffen die allergieën kunnen veroorzaken. Ventilatie voert deze vochtige
en vervuilde lucht af. In Nederland heeft echter ruim 1 op de 6 woningen te weinig
ventilatie. Gevolg: vocht en schadelijke stoffen hopen zich op en de woning wordt
een verzamelplaats voor schimmels en huismijt. Dat kan weer leiden tot gezondheidsklachten,
vooral bij kinderen, zoals benauwdheid, hoesten, hoofdpijn, slijmvorming of chronische
neusverkoudheid. Ventileren voorkomt dit. Laat daarom dag en nacht voldoende ramen
en ventilatieroosters open. Let er wel op dat u inbrekers geen vrij spel geeft. Zorg
dus ook voor uw eigen veiligheid door het plaatsen van anti-inbraakstangen, zodat
u nooit alles hoeft af te sluiten.
2. Hoe zorg ik voor een goede ventilatie?
Gebruik de ventilatieopeningen in uw woning
waarvoor ze bedoeld zijn en sluit ze niet af. Voor een goede ventilatie is een voortdurende
zwakke luchtstroom nodig om vervuilde lucht af te voeren en frisse lucht aan te voeren.
Goed ventileren betekent dus 24 uur per dag ventileren. Daarvoor moeten ventilatievoorzieningen
als roosters en bovenlichten zorgen. Een raam dat voortdurend op een kier staat,
is ook een goede oplossing. Ventileer ook na het koken, douchen en slapen enigszins
om het vocht af te voeren. Alleen luchten (dat wil zeggen de ramen een poosje openzetten)
is niet genoeg. Na een half uurtje is de frisse lucht verdwenen en hopen vocht en
bepaalde stoffen zich weer in de woning op. In ruimten met een hoge luchtvochtigheid,
zoals sommige kruipruimten, kan ventileren alléén niet afdoende blijken te zijn.
Aanvullende maatregelen zoals (bodem)isolatie zouden dan nodig kunnen zijn.
3. Moeten de ventilatieroosters altijd open staan?
Ja, in elk geval een klein stukje.
Zorg wel dat u de roosters elk jaar een keer schoonmaakt met de stofzuiger; vuile
roosters laten de lucht minder goed door. Dat geldt ook voor de ventielen in de luchtafvoeren
van keuken, wc en badkamer. Doe dit in een nieuwe woning vaker, omdat die in het
begin relatief stoffig zijn. Vergeet ook de roosters in de buitengevel niet; zij
zorgen voor droge kruipruimtes en spouwmuren.
4. Ik heb geen ventilatieroosters; is dat een probleem?
Op zichzelf niet, maar het
verplicht u wel bewuster om te gaan met ventilatie. Laat in dat geval voortdurend
een klapraampje openstaan. Een groter raam op een kier kan ook, maar zorg dan voor
een anti-inbraakstang of een speciaal slot. Nog beter is de aanleg van een automatisch
ventilatiesysteem, dat u voortdurend aan laat staan. U heeft er dan geen omkijken
meer naar en weet dat er altijd voldoende frisse lucht het huis binnenkomt.
5. Moet de afzuigkap altijd aanstaan als ik kook?
Ja, en laat hem na het koken nog
een uur aanstaan, zodat overtollig vocht naar buiten kan. Zorg wel voor een regelmatige
reiniging van uw afzuigkap. Metalen filters kunt u schoonmaken met een sopje en kunststof
filters moet u na enige tijd vervangen. Doet u dat niet, dan daalt de capaciteit
van de luchtafvoer. Met een ongezonde lucht als gevolg.
6. Energiebesparing en ventileren, gaat dat wel samen?
Het klinkt tegenstrijdig:
ventileer uw huis 24 uur per dag en verbruik tegelijkertijd zo min mogelijk energie.
Toch is het een goed advies. Want door te ventileren voert u vocht af. En droge lucht
warmt sneller op dan vochtige lucht. Als u goed ventileert, gebruikt u dus minder
energie en dat scheelt in uw portemonnee. Ook kunt u maatregelen nemen die energie
besparen en tegelijkertijd het binnenmilieu verbeteren. Denk aan het aanbrengen van
dubbelglas - met ventilatievoorzieningen. Of bijvoorbeeld het isoleren van spouwmuren,
daken en vloeren. Hierdoor verkleint u namelijk de kans op vocht en schimmel.
7. Wat bepaalt de luchtkwaliteit in huis?
De luchtkwaliteit in een gebouw wordt bepaald
door:
Ventilatie. Hoe beter u ventileert, hoe beter de luchtkwaliteit.
Verbrandingsproducten (bijvoorbeeld de stoffen die een slecht functionerende, afvoerloze geiser produceert). Hoe meer de verbrandingsgassen rechtstreeks per pijp uit het toestel worden afgevoerd, hoe beter de luchtkwaliteit binnenshuis.
Vocht. Door koken, douchen en afwassen komt waterdamp vrij.
Huisdieren en huisstofmijt. Huisdieren zijn veroorzakers van huisstofmijt.
Schimmels en huisstofmijt. Zorg ervoor dat er geen vochtige plekken ontstaan door goed te ventileren.
Roken. Roken is de sterkste vervuiler van de binnenlucht.
Chemische stoffen. Vrijkomen van bepaalde deeltjes en stoffen uit (bouw)materialen en installaties (zoals formaldehyde, asbest en radon). Deze opsomming is niet volledig. Zo 'vervuilen' mensen ook zelf het binnenmilieu, doordat ze ademen (waardoor koolstofdioxide vrijkomt). Ook lichaamsgeur en het vocht dat mensen verdampen is van invloed op de luchtkwaliteit. Verder is natuurlijk ook de luchtkwaliteit buiten of bij de buren van belang (bijvoorbeeld als u naast een chemische stomerij woont).
8. Ik woon in een buurt met veel luchtvervuiling, is het dan wel slim om te ventileren?
Ja. De lucht in huis is bijna altijd slechter van kwaliteit dan de lucht buiten,
zelfs als u op een plek woont met veel verkeer. In bijna elke woning komen van nature
bepaalde schadelijke gassen vrij (radon), afkomstig uit bouwmaterialen. Daarnaast
zorgen de bewoners zelf ook voor 'luchtvervuiling' door te koken, te douchen, te
roken etc. Als u uw huis ventileert, 'verdunt' u als het ware de vervuilde lucht
in huis met minder vuile lucht van buiten. Wel is het raadzaam om ervoor te zorgen
dat de lucht van buiten zo zuiver mogelijk is. Als u bijvoorbeeld langs een snelweg
woont, kunt u beter niet de ramen aan de straatkant openen om te ventileren. De lucht
daar is namelijk slechter van kwaliteit dan aan de stille kant. Kies in dat geval
dus voor ventileren aan de achterkant van uw huis.
9. Mijn huis is goed geïsoleerd. Moet ik extra ventileren?
Voor bewoners van goed
geïsoleerde en kierdichte huizen is ventileren extra belangrijk. Alle openingen zijn
immers zo goed mogelijk gedicht, waardoor er minder lucht spontaan het huis binnenkomt.
Er moeten dus elders ventilatievoorzieningen worden aangebracht. Let er vooral bij
energiezuinige nieuwbouwhuizen op dat er voortdurend frisse lucht binnenkomt. Gebruik
de aanwezige ventilatievoorzieningen op de juiste manier (raadpleeg de handleiding).
10. Waarom zijn 's ochtends de ramen van mijn woning aan de buitenkant beslagen?
Het beslaan van uw ruiten aan de buitenkant heeft niets te maken met het ventileren
van uw woning. De oorzaak zou kunnen zijn het type glas dat in uw woning is geplaatst.
Bij dubbel glas of H++-glas bestaat de mogelijkheid dat de ramen sneller beslaan,
afhankelijk van de buitentemperatuur.
Vocht
11. Hoe ontstaat vocht in een woning?
Dagelijks komt waterdamp vrij in een woning
doordat we koken, douchen en afwassen. Ons eigen lichaam doet daar nog een schepje
bovenop. Ademen en zweten veroorzaken een hogere luchtvochtigheid. Door onvoldoende
ventilatie blijven vocht (en andere stoffen) in de woning hangen. Sommige mensen
willen hun woning overdadig isoleren. Ze hebben ventilatiekanalen dichtgestopt, terwijl
die juist belangrijk zijn om de lucht binnenshuis te verversen. Als er in goed geïsoleerde
woningen slecht wordt geventileerd, ontstaan vochtproblemen. En vocht op zijn beurt
kan weer voor problemen zorgen met schadelijke stoffen en huisstofmijten. In een
op de vijf huizen is sprake van vochtplekken en schimmels op de muur en het plafond.
Met een luchtontvochtiger worden de meeste problemen opgelost. Meer >>>INFO
12. Hoe weet ik of mijn huis vochtig is?
Vochtproblemen kunt u al in een vroeg stadium
signaleren. Ruiten (enkelglas) blijven langdurig beslagen en het ruikt bedompt in
huis. Ook ontstaan er zwarte schimmelplekken op de muur en laat het behang los. Een
vochtige woning is oncomfortabel. Het voelt er kil en koud aan, ook al stookt u flink.
Ook is zo'n huis minder energiezuinig. Het opwarmen van vochtige lucht kost meer
energie dan van droge lucht. De vochtigheid van de lucht in je woning meet je met
een hygrometer. Een relatieve luchtvochtigheid van 50 tot 60 procent is goed. Boven
de 80 procent is de lucht eigenlijk te vochtig en is er kans op condensatie.
13. Is vocht schadelijk?
Een vochtige woning kan bij mensen met astma of aandoeningen
aan de luchtwegen klachten veroorzaken. Denk aan benauwdheid, hoesten, hoofdpijn,
slijmvorming of chronische neusverkoudheid. Maar ook kinderen die opgroeien in een
vochtig huis, hebben drie keer zoveel kans op gezondheidsklachten. Overigens ontstaan
gezondheidsproblemen niet door het vocht zelf. Vooral schimmels en huismijten zijn
de boosdoeners. Deze gedijen goed in een vochtige omgeving. Daarnaast tast vocht
uw huis aan. Behang krult op, verf bladdert af en de levensduur van houten kozijnen
en meubels neemt af. Zie www.airfresh.nl
Huisstofmijt
14. Wat is huisstofmijt?
De huisstofmijt is een klein spinachtig beestje, dat met
het blote oog nauwelijks zichtbaar is. Het leeft in huisstof. Het voedt zich met
huidschilfers van mensen en dieren en houdt van een vochtige omgeving. De huisstofmijt
bevindt zich vooral in vochtige spullen als textiele vloerbedekking, beschimmelde
muren, matrassen, kussens, pluche knuffelbeesten, gestoffeerd meubilair. Vier op
de vijf woningen heeft een schadelijke concentratie huisstofmijt. Meer >>>INFO
15. Hoe schadelijk is huisstofmijt?
Allergische reacties en astma, chronische bronchitis
en longemfyseem worden verergerd in gebouwen waar veel huismijt aanwezig is. Huismijt
komt veel voor in gebouwen waar weinig wordt geventileerd, die relatief vochtig zijn
en die moeilijk of te weinig worden schoongehouden. Dat geldt ook voor schimmels.
Hebt u huisdieren, dan betekent dat vaak dat u ook meer last hebt van huisstofmijt.
16. Wat kan ik doen tegen huisstofmijt?
Het weren van alle huisstofmijt uit uw huis
is onbegonnen werk. Maar u kunt wel voorkomen dat het een probleem wordt. Zorg in
elk geval dat er zo weinig mogelijk stoffige en vochtige plekken ontstaan in huis.
Vooral de combinatie van die twee is funest. Goed ventileren speelt daarbij uiteraard
een belangrijke rol. Ook helpt het regelmatig buitenhangen van uw beddengoed en het
keren van uw matras. Vooral de slaapkamer is belangrijk, omdat kinderen daar veel
tijd doorbrengen.
Chemische stoffen en tabak
17. Hoe zit het met chemische stoffen?
De lucht in uw huis kan ook vervuild zijn
door chemische stoffen, zoals lijm en weekmakers uit meubels en vloerbedekking. Ook
bouwmaterialen kunnen schadelijke dampen veroorzaken. Spaanplaat, een veelgebruikt
bouwmateriaal voor in huis, kan formaldehyde afgeven. En uit beton kan radon vrijkomen.
Die laatste stof kan ook via de kruipruimte in de binnenlucht terechtkomen. Radon
is een stof die de kans op longkanker vergroot, vooral voor mensen die daarnaast
ook nog eens roken. Helaas is de aanwezigheid van radon in de binnenlucht niet helemaal
te voorkomen. U kunt de negatieve effecten van deze stof zo veel mogelijk voorkomen
door goed te ventileren.
18. Hoe vervuilend is tabaksrook?
Roken is de sterkste vervuiler van de binnenlucht.
Tabaksrook kan leiden tot irritatie aan ogen, keel en neus en is kankerverwekkend.
Rook is vooral schadelijk voor kinderen door de stimulatie van luchtwegirritaties
en astma. Roken in huis is zo vervuilend dat de effecten van ventileren klein zijn.
Ventilatiesystemen
19. Welke ventilatiesystemen bestaan er?
Vroeger werden gebouwen altijd natuurlijk
geventileerd: de buitenlucht kwam door ramen of kieren het gebouw binnen en de binnenlucht
werd ook zo afgevoerd. Vanaf de jaren zeventig werden steeds meer nieuwe gebouwen
voorzien van mechanische ventilatie. Hierbij voert een ventilator de binnenlucht
continu naar buiten af. Via klepramen of roosters in de gevel (kozijnen, muren) komt
verse lucht op natuurlijke wijze het gebouw binnen.
Nieuwe gebouwen zijn tegenwoordig
ook vaak voorzien van gebalanceerde ventilatie. Daarbij wordt verse buitenlucht mechanisch
toegevoerd en de binnenlucht mechanisch afgevoerd. De aanvoer en de afvoer zijn daarbij
in evenwicht ('balans'). Met het oog op energiebesparing wordt bij gebalanceerde
ventilatie gewoonlijk ook warmteterugwinning ('wtw') toegepast. Daarbij geeft de
af te voeren lucht via een warmtewisselaar zijn warmte af aan de koelere binnenkomende
buitenlucht. Die buitenlucht wordt daardoor voorverwarmd en dat levert energiebesparing
op.
20. Is de afstelling van het ventilatiesysteem belangrijk?
Ja. Voor goed functioneren
van een mechanisch ventilatiesysteem moeten de toe- en afvoeropeningen goed ontworpen,
geïnstalleerd en afgesteld zijn. Bovendien moet het systeem gebruiksvriendelijk zijn.
Dit is de verantwoordelijkheid van ontwerper en installateur. Na de oplevering van
het gebouw moet u dit ventilatiesysteem gebruiken en onderhouden zoals in de gebruiksaanwijzing
staat. Dat is de verantwoordelijkheid van de bewoner.
21. Hoe moet ik een ventilatiesysteem gebruiken?
VROM adviseert u om 24 uur per dag
te ventileren. Schakel dus nooit uw ventilatiesysteem uit. VROM adviseert ook om
het gebruik van de ventilatievoorzieningen af te stemmen op het aantal personen dat
gebruik maakt van de ruimte en de intensiteit van het gebruik. Heeft u bijvoorbeeld
een feestje of wordt er gerookt in huis, zet dan het ventilatiesysteem op een hogere
stand dan normaal.
Sluit in elk geval nooit de toevoeropeningen voor de buitenlucht
af. Laat ventilatieroosters, klepraampjes e.d. in de gevel (kozijnen, muren) dus
open. Want als u deze sluit, komt er onvoldoende verse lucht binnen, waardoor gezondheidsklachten
kunnen ontstaan. Sluit hooguit de ventilatieroosters voor de helft, als het buiten
erg koud is.
22. Heeft een ventilatiesysteem onderhoud nodig?
Ja. Door de ventilatieroosters en
ventilatiekanalen gaan grote hoeveelheden lucht. Stofdeeltjes uit de af te voeren
binnenlucht kunnen zich vastzetten in de roosters en kanalen. Daardoor kan het systeem
minder goed gaan werken, soms geluid gaan maken (bijvoorbeeld fluiten) en stofdeeltjes
afgeven die de luchtwegen kunnen irriteren. Maak de ventilatieroosters in de gevel
(kozijnen, muren) minstens eenmaal per jaar schoon. Maak ook de afzuigventielen van
de ventilatiekanalen in keuken, wc en badkamer minstens een keer per jaar schoon.
Daarvoor moet u het binnenste ronde deel verwijderen. Om de goede werking van het
systeem te behouden, moet u na het schoonmaken het ronde deel in de oude stand terugplaatsen.
In een nieuwe woning is vaak veel stof aanwezig. Daarom is het verstandig om bij
een nieuwe woning in de eerste weken na oplevering de ventilatieroosters en afzuigventielen
schoon te maken en dit vervolgens minstens eenmaal per jaar te herhalen.
In de handleiding
van het ventilatiesysteem staat ook hoe u de roosters en afzuigventielen moet schoonmaken.
Voor dit onderhoud kunt u ook - net als bij de centrale verwarming - een service-
en onderhoudscontract afsluiten bij bijvoorbeeld een installatiebedrijf. Aan zo'n
bedrijf kunt u ook de schoonmaak van de ventilatiekanalen overlaten.
23. Ik heb in mijn woning alleen natuurlijke ventilatie. Moet ik ook iets doen aan
onderhoud?
Met het oog op uw gezondheid adviseert VROM u om de ventilatieroosters
in de gevel (kozijnen, muren) minstens een keer per jaar schoon te maken. Dat geldt
ook voor de ventilatieroosters in de luchtafvoeren van keuken, wc en badkamer.
24. Hoe kan ik de lucht verversen als mijn ventilatiesysteem uitvalt?
In de meeste
gebouwen is dit geen probleem door het gebruik van (klep)ramen, ventilatieroosters
en dergelijke. Bij gebalanceerde ventilatie is dit lastiger door het ontbreken van
toevoerroosters. In dat geval kunt u een raam of andere spuivoorziening (moet volgens
de bouwvoorschriften in een woning aanwezig zijn) op een kier te zetten. Dit is een
noodoplossing en komt niet in de plaats van het normale 24 uur per dag ventileren.
Met spuien bedoelen we het in korte tijd verversen van de binnenlucht door bv. twee
ramen tegenover elkaar open te zetten.
25. Is gebalanceerde ventilatie noodzakelijk voor nieuwe woningen, nu sinds 1 januari
2006 de energieprestatiecoëfficiënt is aangescherpt tot 0,8?
Nee. Deze energieprestatiecoëfficiënt
is bij een uitgekiend maatregelenpakket ook te realiseren met natuurlijke toevoer
en mechanische afvoer. Zie ook http://www.senternovem.nl.
26. Brengen ventilatiesystemen bijzondere risico's voor de gezondheid met zich mee?
Ventilatiesystemen brengen geen bijzondere risico's voor de gezondheid met zich mee.
Voorwaarde is dan wel dat dat de systemen goed zijn ontworpen, geïnstalleerd en afgesteld.
Ook moet de bewoner het systeem goed gebruiken en regelmatig schoonmaken.
27. Wat moet ik doen bij lichamelijke klachten waarvan ik vermoed dat ze met het
ventilatiesysteem te maken hebben?
Klachten hoeven niet per se te maken te hebben
met het ventilatiesysteem. Raadpleeg eerst uw dokter. Die kan aangeven of er een
relatie kan bestaan tussen de klachten en het ventilatiesysteem. Als dat het geval
is, raadpleeg dan de handleiding van het systeem en zorg er voor dat u deze nauwkeurig
opvolgt. Blijft u de klachten toch houden, neem dan contact met uw verhuurder (voor
huurders) of raadpleeg een deskundige, bijvoorbeeld een GGD of een onderzoeks- of
installatiebureau.
28. Is een automatisch ventilatiesysteem niet gevaarlijk bij een calamiteit zoals
een grote brand?
Bij een calamiteit (grote brand of de ontsnapping van giftige stoffen
uit een fabriek) adviseert de overheid de bevolking ramen en deuren te sluiten. Volg
dat advies op en sluit bovendien de ventilatieroosters. Zet daarnaast uw mechanisch
ventilatiesysteem uit; haal als dat nodig is de stekker eruit. Dat is niet gevaarlijk,
want er is voor die korte tijd voldoende zuurstof in huis aanwezig. Kunt u uw ventilatiesysteem
niet uitzetten, zet het dan op de laagste stand.
Aangenaam binnenklimaat
